Flexión de sustantivos, verbos y posposiciones en la lengua khĩsêtjê
DOI:
https://doi.org/10.5216/racs.v9.86629Palabras clave:
khĩsêtjê, lenguas macro-ye, flexión, morfologíaResumen
Esta investigación aborda la flexión de sustantivos, verbos y posposiciones en la lengua materna del pueblo khĩsêtjê. El primer autor del trabajo es miembro del pueblo khĩsêtjê y reside en la comunidad de Khĩkatxi. La investigación se llevó a cabo en el marco del Programa de Iniciación a la Investigación Científica, Tecnológica y en Innovación (PIP) de la Vicerrectoría de Investigación e Innovación (PRPI) de la Universidad Federal de Goiás (UFG). En la lengua khĩsêtjê, los sustantivos, los verbos y las preposiciones presentan flexión de persona. Además, los verbos presentan flexión de finitud, distinguiendo entre las formas finitas y no finitas. Durante la investigación, se elaboraron paradigmas de flexión de palabras de diferentes clases gramaticales. Asimismo, se realizó un estudio exhaustivo de las posposiciones de la lengua khĩsêtjê. Los resultados de la investigación formarán parte de la gramática pedagógica de la lengua khĩsêtjê, que se utilizará en la Escuela Estatal Indígena Central de Educación Básica Khĩsêtjê (EEICEB Khĩsêtjê)
Descargas
Referencias
GUEDES, Marymarcia. Sɨwǰá mẽkapẽrẽra. Suyá: a língua da gente. Um estudo fonológico e gramatical. (Tese de doutorado.) Tese (Doutorado em Linguística) – Universidade Estadual de Campinas, Campinas: Universidade Estadual de Campinas, 1993. doi: 10.47749/T/UNICAMP.1993.62541
NIKULIN, Andrey; SALANOVA, Andrés Pablo. Northern Jê verb morphology and the reconstruction of finiteness alternations. International Journal of American Linguistics, v. 85, n. 4, p. 533–67, 2019. doi: 10.1086/704565
NONATO, Rafael Bezerra. Clause chaining, switch reference and coordination. Tese (Ph.D. in Linguistics) – Massachusetts Institute of Technology, Cambridge, MA: Massachusetts Institute of Technology, 2014.
SANTOS, Ludoviko Carnasciali dos. Descrição de aspectos morfossintáticos da língua Suyá (Kĩsêdjê), família Jê. Tese (Doutorado em Linguística) – Universidade Federal de Santa Catarina, Florianópolis: Universidade Federal de Santa Catarina, 1997.
SUYÁ, Jamthô; NIKULIN, Andrey. Léxico especializado referente a parentesco na língua Khĩsêtjê. In: CRUZ, Aline da; NIKULIN, Andrey; OLIVEIRA, Christiane Cunha de; MAGALHÃES, Marina Maria Silva; SANTOS, Bárbara Heliodora P. dos (orgs.). Americanistas no Cerrado: estudos sobre línguas indígenas. Goiânia: CEGRAF, no prelo.
SUYÁ, Jamthô; SUYÁ, Khawiri; NIKULIN, Andrey. As consoantes, as vogais e suas combinações na língua Khĩsêtjê. Amerindia, v. 46, n. 1, p. 51–102, no prelo.
SUYÁ, Tempty. Mbry ro sáhôrô: descrição e análise linguística de um gênero de fala do povo Khĩsêtjê. Dissertação (Mestrado em Linguística) – Universidade Estadual de Campinas, Campinas: Universidade Estadual de Campinas, 2023.
SUYÁ, Temptxi; Kayabi, Kaomi Suyá; SUYÁ, Gaidoberi; SUYÁ, Petoroti; SUYÁ, Hwĩti. Kĩsêdjê kapẽrẽ. São Paulo, Brasília: Instituto Socioambiental, 1999.
SUYÁ, Wetanti; SUYÁ, Mayuri; SUYÁ, Kokatá; SUYÁ, Ropkrãsê; SUYÁ, Nhikraberi; SUYÁ, Mbentykrari; SUYÁ, Kaiusa; SUYÁ, Weteme Trumai; SUYÁ, Amtôtxinti; SUYÁ, Tepmtongôkatxi Trumai; SUYÁ, Koiroro; SUYÁ, Teptanti Juruna; KAIABI, Poãn Trumai; SUYÁ, Ngáty Kaiabi. Wâtân khwê wa nhõ twâ. Livro sobre nutrição. Belo Horizonte: Literaterras, 2012.
Descargas
Publicado
Versiones
- 2026-07-10 (3)
- 2026-06-19 (2)
- 2026-06-18 (1)
Número
Sección
Licencia
Derechos de autor 2026 Articulando e Construindo Saberes

Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución 4.0.
Los autores/as autorizan a Articulando e Construindo Saberes a publicar un artículo, si es aceptado, firmando su contribución como original y que no ha sido enviada a otra revista para su publicación. En caso de aceptación y publicación, los artículos de Articulando e Construindo Saberes poseen una licencia Creative Comons CC-BY.
